Xem mục lục (12 mục)
Nhà trọ chỉ có một công tơ tổng thì cuối tháng chủ nhà buộc phải chia tiền điện theo đầu người hoặc khoán theo phòng — cách nào cũng có người thiệt. Lắp công tơ riêng cho từng phòng là cách đơn giản nhất để mỗi phòng dùng bao nhiêu trả bấy nhiêu. Bài viết tóm tắt những điều chủ nhà cần biết trước khi gọi thợ; bản đầy đủ, kèm bảng so sánh thiết bị và máy tính ước tính chi phí, nằm ở trang Hướng dẫn lắp công tơ thông minh.
Công tơ tổng, công tơ phụ và công tơ chung
Điện lực lắp một công tơ tổng cho mỗi địa chỉ, hóa đơn EVN tính theo công tơ này. Chủ nhà lắp thêm các công tơ phụ phía sau công tơ tổng — mỗi phòng một cái, thường gom vào một tủ công tơ ở mỗi tầng. Ngoài ra nên có công tơ chung cho hành lang, cầu thang, bơm nước, thang máy, camera để biết phần điện dùng chung là bao nhiêu.
Một nguyên tắc dễ nhớ: tổng số của các công tơ phòng cộng công tơ chung nên xấp xỉ số trên công tơ tổng. Chênh lệch lớn thường là dấu hiệu công tơ sai, đấu nhầm hoặc rò điện.
Nước cũng tương tự: đồng hồ tổng của công ty cấp nước, sau đó là đồng hồ nhỏ trên nhánh ống vào từng phòng. Nếu chưa muốn lắp, thu nước theo đầu người vẫn là cách phổ biến.
Đơn giá thu của người thuê có trần
Công tơ chỉ cho biết lượng dùng. Đơn giá điện, nước chủ nhà thu của người thuê không được tùy ý: giá điện cho người thuê nhà được quy định riêng, thu cao hơn có thể bị xử phạt và buộc hoàn trả phần thu vượt; giá nước sinh hoạt do tỉnh, thành phố quy định trong khung giá của Nhà nước.
Bài viết không nêu con số cụ thể vì biểu giá thay đổi theo từng thời kỳ. Mức tham chiếu hiện hành và văn bản gốc được cập nhật ở mục "Quy định giá" của trang hướng dẫn; OmniStay cũng tự cảnh báo khi đơn giá bạn nhập cao hơn mức này. Khi cần chắc chắn, hãy hỏi điện lực hoặc cơ quan có thẩm quyền ở địa phương.
Phần điện khu vực chung thường được chia theo một trong ba cách: gộp vào phí dịch vụ cố định mỗi phòng, chia đều số chỉ của công tơ chung theo phòng hoặc theo người, hoặc chia theo tỷ lệ lượng dùng của từng phòng. Cách nào cũng nên ghi rõ trong hợp đồng và giữ tổng tiền điện thu không vượt hóa đơn của điện lực.
Bốn lựa chọn công tơ điện phổ biến
Công tơ đã kiểm định, đọc hoặc chụp hằng tháng
Công tơ cơ hoặc điện tử một pha có tem kiểm định. Rẻ, bền, không cần mạng và có cơ sở khi khách thắc mắc về số đo. Nhược điểm là mỗi tháng phải đi đọc hoặc chụp ảnh. Hợp với đa số nhà trọ nhỏ và vừa.
Công tơ Wi-Fi gắn thanh DIN
Chạy app Tuya / Smart Life, xem số kWh từ xa và ngắt điện từng phòng khi cần. Đòi hỏi sóng Wi-Fi 2,4 GHz ổn định ngay tại tủ công tơ — tủ sắt làm sóng yếu đi đáng kể. Phần lớn mẫu giá rẻ chưa có tem kiểm định Việt Nam.
Công tơ Zigbee kèm bộ trung tâm
Giống công tơ Wi-Fi nhưng đi qua bộ trung tâm, ổn định hơn khi một tòa có hàng chục công tơ. Cần thêm chi phí bộ trung tâm, mỗi bộ thường phủ được vài tầng.
Công tơ RS485 Modbus có dây
Các công tơ nối chung một đường dây tín hiệu về bộ chuyển đổi. Chính xác, không phụ thuộc máy chủ của hãng, nhưng đi dây phức tạp hơn và cần thiết bị tại tòa nhà để đưa số liệu lên. Hợp với tòa lớn có kỹ thuật viên.
Với nước, lựa chọn chính là đồng hồ nước cơ có tem kiểm định cho từng phòng; đồng hồ nước Wi-Fi có van cho phép xem số và khóa nước từ xa nhưng đắt hơn nhiều lần, ít mẫu bán sẵn và hộp kỹ thuật thường ẩm, xa Wi-Fi.
Những điều cần dặn thợ khi lắp đặt
Việc đấu điện, cắt ống nước phải do thợ có tay nghề làm. Chủ nhà nên nắm các yêu cầu sau để dặn thợ và nghiệm thu:
- Không đụng tới công tơ tổng và niêm chì của điện lực, công ty cấp nước — mọi thứ lắp phía sau.
- Mỗi phòng một công tơ và một aptomat riêng, dây đúng tiết diện theo tải của phòng (điều hòa, bình nóng lạnh).
- Gom công tơ vào tủ có thanh DIN, đặt nơi khô ráo, có khóa, dễ đọc số.
- Với công tơ Wi-Fi: đứng tại tủ thử sóng 2,4 GHz bằng điện thoại trước khi mua.
- Đồng hồ nước có van khóa phía trước, lọc rác, lắp đúng chiều; đồ điện tử đặt trong hộp chống nước.
- Dán nhãn từng công tơ, aptomat, đồng hồ theo đúng tên phòng.
- Bàn giao: chạy thử từng phòng, chụp ảnh chỉ số đầu thấy rõ số và nhãn phòng, ghi vào hợp đồng.
Lưu ý về kiểm định
Công tơ điện và đồng hồ nước dùng để thanh toán thuộc nhóm phương tiện đo phải được kiểm định. Công tơ thông minh giá rẻ thường chưa có tem kiểm định Việt Nam: dùng để theo dõi thì tiện, nhưng nếu lấy số của chúng để tính tiền, bạn nên chọn mẫu đã kiểm định hoặc giữ một công tơ đã kiểm định làm số chính thức. Chưa có hướng dẫn riêng cho công tơ phụ của nhà cho thuê — khi cần chắc chắn, hãy hỏi cơ quan quản lý đo lường thuộc Sở Khoa học và Công nghệ nơi bạn ở.
Ước tính chi phí trước khi gọi thợ
Chi phí phụ thuộc số phòng, số tầng, loại công tơ, có lắp đồng hồ nước hay không và hiện trạng tủ điện, đường ống. Ngoài tiền công tơ còn có aptomat, tủ công tơ, dây, ống, phụ kiện, bộ trung tâm (nếu dùng Zigbee hoặc RS485) và công lắp. Máy tính trên trang hướng dẫn cho ra khoảng giá tham khảo cho cả nhà và cho mỗi phòng; báo giá thật do đơn vị thi công đưa ra sau khi khảo sát.
Nếu cần người làm, bạn có thể gửi nhu cầu ngay trên trang đó: Futrix tư vấn chọn thiết bị và giới thiệu đơn vị thi công đối tác ở khu vực của bạn. Khảo sát, báo giá, hợp đồng thi công và bảo hành do đơn vị thi công chịu trách nhiệm.
Đưa chỉ số vào phần mềm
Dù dùng loại công tơ nào, cuối tháng bạn vẫn cần đưa chỉ số vào nơi tính tiền. Trong OmniStay, trang Chốt điện nước cho nhập số từng phòng trên điện thoại, hiện lượng dùng và cảnh báo khi dùng bất thường, lưu ảnh đồng hồ làm bằng chứng gửi kèm hóa đơn. Công tơ thông minh: đọc số trong app của hãng rồi nhập. Có thể bật thêm tính năng chụp ảnh để AI đọc chỉ số (nhân viên duyệt trước khi lưu). Việc tự đồng bộ chỉ số từ công tơ Wi-Fi, Zigbee hay RS485 chưa có và đang được phát triển.
Xem thêm các tính năng điện nước và hóa đơn của OmniStay, hoặc tham khảo bảng giá để chọn gói phù hợp với số phòng của bạn.
Tóm tắt
- Mỗi phòng một công tơ, cộng một công tơ chung cho khu vực dùng chung.
- Đơn giá thu của người thuê có trần theo quy định — kiểm tra mức hiện hành trước khi đặt giá.
- Chọn công tơ theo quy mô: đã kiểm định cho nhà nhỏ, Wi-Fi hoặc Zigbee khi muốn xem từ xa, RS485 cho tòa lớn.
- Thuê thợ có tay nghề, dán nhãn, chụp chỉ số đầu khi bàn giao.
- Ước tính trước, rồi để đơn vị thi công khảo sát và báo giá.